Ders özetleri ve deneme sınavları için tıklayın.

 

1. Dönem Ders Özetleri                                   2. Dönem Ders Özetleri
3. Dönem Ders Özetleri                                   4. Dönem Ders Özetleri
5. Dönem Ders Özetleri                                   6. Dönem Ders Özetleri
7. Dönem Ders Özetleri                                   8. Dönem Ders Özetleri

 

Facebook Grubumuza Katılıp Ders Çalışmak İçin Tıklayınız.

                     

Facebook Grubumuza Katılmak İçin Burayı Tıklayın

Kullanıcı Oyu: 5 / 5

Yıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkinYıldız etkin
 

BEYİTLERDEN OLUŞAN NAZIM BİÇİMLERİ

Kaside

Kaynakça: 47 Mütercim Asım, Kamus Tercümesi, c.l, s. 1255; Tehânevî. Keşşafa Isnlûlıâsi'TFünûn, c. 3, s. 505; Mecdi Vehbe-Kâmil el-Mühendis, Mıı'cemü'l-Mıısralâhâli'TArabiyye fı'l-Lüga ve'TEdeb, s. 293; Mustafa Sadık er-Râfiî, Târihü Âdâbi'l-Arab, c. 3, s. 27; Şemseddin b. Muhammed b. Kays er Râzî, el-Mu'cemfi Meâyiri Efârı'TAcem, s. 413; Celâleddin Hümâî, Eüııûn-ı Belagat ıc Sınâât-ı Edebî, s. 152; Muallim Naci, htüâhât-ı Edebiyye-Edebiyat Terimler, s. 98; Mehmet Ritat. Mecâıniü'l-Edeb, s. 144; İsmail Habib, Edebiyat Bilgileri, s. 111; Tahirü'l-Mevlevi, Edebiyat Lügati, s. 84; Haluk İpekten, Eski Türk Edebiyatı Nazım Şekilleri ve Aruz, s,. 28; Mehmet Çavuşoğiu, "Kaside" Türk Dili, s. 17; Hüseyin Elmalı vd. "Kaside" DİA,c. 24, s. 562; Yaşar Aydemir, "Türk Edebiyatında Kaside", Bilig, sayı: 22, s. 133.

 

I.

Kaside kelimesinin asıl anlamı kast etmek, bir şeye yönelmek, doğru yolda bulunmaktır. Bir edebiyat terimi olarak ilk beyti kendi içinde, diğer beyitleri ilk beyitle kafiyeli olmak üzere en az 15 beyit uzunluğunda ve aynı vezinde söylenilmiş nazım biçiminin adıdır. Genellikle 31 beyitten 99 beyte kadar uzunlukta yazılsa da beyit sayısı konusunda kesinlik bulunmamaktadır. Tanımlarda geçen "uzun şiir" ise görece bir niteleme olup terkîb-i bend, tercî-i bend dışındaki nazım şekillerine göre daha uzun yazılmasmdandır (Burada musammatlardan daha kısa yazılan kasidelerin bulunduğu da hatırlanmalıdır!). Kasidenin uzunluğu aslında kafiye bulma zorluğu ile de ilişkilidir Kasideler divanlarda ilk başta yer alırlar

 

Kasidenin kafiye düzeni şu şekildedir: aa, xa, xa, xa, xa, ...

Kasidenin ilk beytine matla, ikinci beytine hüsn-i matla, son beytine makta, sondan bir evvelki beyte {güzel ve etkileyici olmasına özel önem verildiği için) hüsn-i makta, şairin mahlasının bulunduğu beyte tâc beyit, kasidenin en güzel kabul edilen beyitine beytü'l-kasîd, adlan verilir (Hüsn-i matla ve hüsn-i makta terimlerinin farklı anlamlan için Giriş kısmında söylediklerimiz burada da geçerlidir.) Şair kasidenin her hangi bir yerinde yeni bir matla beyit söyleyebilir. Bu durum tecdîd-i matla (yeni bir matla getinnek, matlaı yenilemek) olarak adlandırılır. Bir kasidede birden çok tecdîd-i matla yapılabilir Bu durumda matla beyitlerin ilkine matla-ı evvel, ikincisi matla-ı sânî, üçüncüsü matla-ı sâlis denir. Bu tür kasideler zzV 7-/;?e/â//, zâta 'l-ınetâli olarak isimlendirilir. Kasideciliği ile meşhur olan şairler, kasîde-gııy, kasîde-serâ, kasîde-perdâz olarak nitelenir.

Bu nazım biçimine kaside adının verilişinin sebebi, bu şiirlerin kaside şeklinde daha çok belli bir kişi veya belirli bir maksada yönelik yazılmış olmalarındandır. Dolayısıyla kasîde kelimesi, maksûd anlamındadır.

Kasideler dönemlerine dair diğer şiir türlerine göre daha fazla tarihî ve sosyal bilgi bulundurur. Nevruz, tahta çıkış (cülus), önemli düğünler, fetihler, önemli tarihi binaların yapılışları münasebetiyle yazılan kasidelerde dönemlerine ışık tutabilecek bazı bilgiler yer alır.

Kaside nazım biçiminini kendisine has bir kompozisyonu bulunmaktadır.

En geniş anlamıyla kasidenin bölümleri sırasıyla şöyledir: